Máy tự động đã có từ lâu và làm việc rất tốt. Vậy robot AI thêm được gì? Câu trả lời không phải nó thông minh hơn theo nghĩa mơ hồ, mà nằm ở ba khả năng cụ thể mà máy chạy theo kịch bản không có.
Máy chạy kịch bản làm được gì
Một máy tự động đời trước hoạt động theo một chuỗi bước được viết sẵn. Nó rất giỏi ở ba việc.
Lặp lại chính xác. Làm đúng một thao tác hàng nghìn lần không mệt, không lệch.
Nhanh và ổn định. Không có ngày tốt ngày xấu.
Dự đoán được. Biết trước nó sẽ làm gì trong mọi trường hợp đã lường tới.
Nhược điểm nằm ở vế cuối. Mọi trường hợp không được lường trước đều là lỗi. Vật để sai chỗ vài phân, khách hỏi một câu ngoài danh sách, ánh sáng thay đổi — máy dừng hoặc làm sai.
Đây là lý do máy tự động rất hợp với dây chuyền có hàng đồng nhất và rất không hợp với chỗ có người, có tình huống, có biến thiên. Mà phần lớn công việc trong kinh doanh, dịch vụ, giáo dục lại thuộc nhóm sau.
Ba thứ AI thật sự thêm vào
Hiểu được đầu vào lộn xộn. Câu hỏi diễn đạt kiểu nào cũng hiểu, khuôn mặt ở góc nào cũng nhận, vật để hơi lệch vẫn tìm ra. Máy cũ cần đầu vào đúng khuôn; robot AI chịu được đầu vào như đời thật.
Trả lời được câu chưa từng soạn. Thay vì tra một danh sách câu hỏi cố định, nó sinh câu trả lời dựa trên tài liệu mà mình cung cấp. Đây là khác biệt lớn nhất với robot lễ tân đời cũ vốn chỉ đọc kịch bản.
Học được việc mới mà không phải viết lại chương trình. Đưa thêm tài liệu, quay thêm ví dụ, hoặc cho nó xem người làm — thay vì thuê lập trình viên sửa mã.
Ba khả năng này gộp lại tạo ra khác biệt thực dụng: robot AI dùng được ở nơi có con người và có sự lộn xộn, còn máy cũ chỉ dùng được ở nơi mọi thứ đã được sắp đặt cho nó.
Những gì AI không thay đổi
Đây là phần hay bị bỏ qua trong các buổi giới thiệu.
Vật lý không đổi. Pin vẫn hết sau vài giờ. Robot vẫn nặng, vẫn tốn tiền, vẫn hỏng. AI không làm động cơ khoẻ hơn hay pin lâu hơn.
Bàn tay vẫn vụng. Khả năng cầm nắm vật lạ, mềm, trơn của robot còn kém xa tay người, và đây là giới hạn cơ khí chứ không phải giới hạn phần mềm.
Di chuyển trong không gian đông người vẫn khó. Robot đi được trong hành lang trống không có nghĩa nó xoay xở được giữa đám đông.
Vẫn cần người chăm. Sạc, lau, cập nhật nội dung, xử lý khi kẹt. Robot không tự lo cho mình.
Vẫn có thể trả lời sai. Mô hình ngôn ngữ nói trôi chảy kể cả khi sai, và trong bối cảnh phục vụ khách hàng thì một câu trả lời sai mà tự tin nguy hiểm hơn một câu không biết.
Ba tầng năng lực nên phân biệt
Khi nghe giới thiệu về một con robot, nên tách rõ nó thuộc tầng nào.
Tầng một: nói và hiểu. Nghe câu hỏi, hiểu, trả lời. Đây là tầng đã chạy tốt và là nền của phần lớn robot lễ tân, robot tư vấn hiện nay. Về bản chất đây là một trợ lý AI đặt trong một thân máy.
Tầng hai: di chuyển có mục đích. Tự đi tới một điểm, tránh người, dẫn khách, giao đồ. Đã chạy được trong môi trường được chuẩn bị — hành lang đủ rộng, sàn phẳng, bản đồ đã dựng.
Tầng ba: thao tác bằng tay. Cầm, đặt, mở, rót, lắp. Đây là tầng còn xa nhất, và cũng là tầng bị các video giới thiệu làm cho có vẻ gần hơn thực tế.
Phần lớn ứng dụng có giá trị ngay hôm nay nằm ở tầng một và tầng hai. Ai bán cho bạn tầng ba với giá của tầng một thì nên hỏi kỹ.
Câu hỏi nên đặt khi ai đó chào một con robot AI
Năm câu tách được sản phẩm chạy thật với sản phẩm chạy trong video.
Nó đã chạy ở đâu, liên tục bao lâu? Một tuần trong hội chợ khác hẳn sáu tháng trong một sảnh khách sạn.
Ai nạp nội dung cho nó, và mất bao lâu? Nếu mỗi lần đổi thông tin phải gọi nhà cung cấp thì chi phí thật cao hơn giá bán nhiều.
Nó trả lời sai thì sao? Có cơ chế nói không biết, có chuyển sang người, có ghi lại để sửa không.
Chạy được mấy giờ, sạc bao lâu? Con số thật với âm thanh bật, màn hình sáng và có di chuyển — không phải con số ở chế độ chờ.
Hỏng thì ai sửa và trong bao lâu? Câu quan trọng nhất và hay bị hỏi muộn nhất.
Robot AI là công nghệ thật và đang dùng được. Nó chỉ không phải thứ mà các video ba mươi giây gợi ý, và khoảng cách giữa hai thứ đó chính là chỗ tiền bị mất.
Câu hỏi thường gặp
Khác biệt cốt lõi giữa robot AI và máy tự động là gì?
Máy tự động chạy theo kịch bản viết sẵn nên mọi tình huống không được lường trước đều thành lỗi. Robot AI chịu được đầu vào lộn xộn, trả lời được câu chưa từng soạn, và học việc mới bằng tài liệu thay vì bằng lập trình lại.
AI có làm robot khoẻ hơn hay chạy lâu hơn không?
Không. Pin, động cơ, khối lượng và độ khéo của bàn tay là giới hạn cơ khí. AI cải thiện phần nhận thức và phần giao tiếp, không cải thiện phần vật lý.
Tầng năng lực nào đã dùng được ngay hôm nay?
Tầng nói và hiểu, cùng tầng di chuyển có mục đích trong môi trường đã chuẩn bị. Tầng thao tác bằng tay với vật lạ vẫn còn xa và hay bị các video giới thiệu làm cho trông gần hơn thực tế.
Rủi ro lớn nhất khi dùng robot AI phục vụ khách là gì?
Nó trả lời sai một cách trôi chảy và tự tin. Vì vậy cơ chế nói không biết, cơ chế chuyển cho người thật và việc ghi lại câu trả lời để sửa là yêu cầu bắt buộc chứ không phải tuỳ chọn.
Đọc thêm trong Robot cho doanh nghiệp và Robot cho bất động sản & showroom.
